Câu Liên Động (连动句) Trong Tiếng Trung: Công Thức, Phân Loại Và Cách Dùng

Câu liên động là loại câu mà trong đó vị ngữ bao gồm hai hoặc nhiều động từ (hoặc cụm động từ) cùng quy về một chủ ngữ, giữa các động từ này không sử dụng bất kỳ liên từ nối nào.

Công thức: Chủ ngữ + Động từ 1 + (Tân ngữ 1) + Động từ 2 + (Tân ngữ 2)

Các loại quan hệ trong câu liên động và ví dụ:

Quan hệ mục đích 

• 他去上海开会。 (Tā qù Shànghǎi kāihuì.): Anh ấy đi Thượng Hải họp.
• 我来中国学习汉语。 (Wǒ lái Zhōngguó xuéxí Hànyǔ.): Tôi đến Trung Quốc học tiếng Hán.

Quan hệ phương thức (cách thức)

• 我们用筷子吃饭。 (Wǒmen yòng kuàizi chīfàn.): Chúng tôi dùng đũa ăn cơm.
• 我们坐飞机去旅游。 (Wǒmen zuò fēijī qù lǚyóu.): Chúng tôi ngồi máy bay đi du lịch.

Quan hệ liên tiếp

• 我关灯睡觉。 (Wǒ guān dēng shuìjiào.): Tôi tắt đèn đi ngủ.
• 妹妹洗手吃饭。 (Mèimei xǐ shǒu chīfàn.): Em gái rửa tay rồi ăn cơm. 

Quan hệ trạng thái

• 他站着说话。 (Tā zhànzhe shuōhuà.): Anh ấy đứng nói chuyện.
• 孩子躺着看书。 (Háizi tǎngzhe kànshū.): Đứa trẻ nằm đọc sách.

Bài viết sẽ cung cấp kiến thức cho bạn về 4 loại quan hệ trong câu liên động, cách dùng từng loại và công thức sử dụng hiệu quả trong tiếng Trung.

Phân loại và cách dùng câu liên động trong tiếng Trung

Quan hệ mục đích

Trong câu liên động, hành động V1 đóng vai trò là phương tiện di chuyển để chủ ngữ có thể thực hiện được mục đích ở V2, các động từ V1 thường gặp: 去 (qù - đi), 来 (lái - đến), 到 (dào - đến), 回 (huí - về), 上 (shàng - lên/đến).

Công thức: Đi/Đến đâu (V1) + Làm gì (去/来/上... + V2).

Ví dụ:

• 我去银行取钱。 (Wǒ qù yínháng qǔ qián.): Tôi đi ngân hàng rút tiền.
• 姐姐回家看父母。 (Jiějie huí jiā kàn fùmǔ.): Chị gái về nhà thăm bố mẹ.

Quan hệ phương thức

Quan hệ phương thức là nhóm dùng để diễn tả cách thức, công cụ hoặc phương tiện mà chủ ngữ sử dụng để thực hiện hành động chính.

Các động từ thường gặp: 

• 用 (yòng - dùng): Dùng (công cụ, ngôn ngữ, tiền bạc...)
• 坐 (zuò - ngồi): Ngồi/Đi (máy bay, tàu hỏa, xe buýt...).
• 骑 (qí - cưỡi): Cưỡi/Đi (xe đạp, xe máy, ngựa...).

Ví dụ:

• 她骑自行车上学。 (Tā qí zìxíngchē shàng xué.): Cô ấy đi học bằng xe đạp.
• 我用信用卡付钱。 (Wǒ yòng xìnyòngkǎ fù qián.): Tôi dùng thẻ tín dụng để trả tiền.

Quan hệ liên tiếp

Quan hệ liên tiếp được dùng để mô tả một chuỗi các hành động xảy ra liên tục theo trình tự thời gian, hành động đứng trước (V1) kết thúc thì hành động đứng sau (V2) mới bắt đầu.

Ví dụ:

•  他开门进来。 (Tā kāi mén jìnlái.): Anh ấy mở cửa đi vào.
• 我关灯睡觉。 (Wǒ guān dēng shuìjiào.): Tôi tắt đèn đi ngủ.

Quan hệ trạng thái

Là nhóm tập trung vào việc mô tả trạng thái hoặc tư thế của chủ ngữ khi thực hiện hành động chính, động từ thứ nhất (V1) thường đi kèm với trợ từ động thái 着 (zhe) để biểu thị trạng thái đang tiếp diễn.

Công thức: Chủ ngữ + V1 + 着 + (Tân ngữ 1) + V2 + (Tân ngữ 2).

Ví dụ:

• 他躺着看书。 (Tā tǎngzhe kànshū.): Anh ấy nằm đọc sách.
• 孩子们跑着进来。 (Háizimen pǎozhe jìnlái.): Lũ trẻ chạy ùa vào.

Quy tắc Hư từ và Phủ định trong câu liên động

(1) Phủ định trong câu liên động (不 / 没)

Phó từ phủ định phải đặt trước V1 vì V1 thường là phương thức, điều kiện hoặc tiền đề, nên nếu V1 không xảy ra thì chuỗi hành động đó coi như không tồn tại hoặc không đạt được mục đích ban đầu.

Lưu ý: Khi muốn phủ định mục đích (Không phải... mà là...), có thể đặt trước V2

Ví dụ: 

• 他没坐飞机去北京。 (Tā méi zuò fēijī qù Běijīng.): Anh ấy không đi Bắc Kinh bằng máy bay.
• 我今天不去超市买东西。 (Wǒ jīntiān bù qù chāoshì mǎi dōngxi.): Hôm nay tôi không đi siêu thị mua đồ.

(2) Trợ từ động thái (了, 着, 过)

Vị trí của các trợ từ động thái phụ thuộc vào ý nghĩa mà chúng biểu đạt trong chuỗi hành động.

着 (zhe): Luôn bám theo V1 (để chỉ trạng thái tiếp diễn làm nền cho V2).

Ví dụ: 

• 站着说话 (Zhànzhe shuōhuà): Đứng nói chuyện
• 他穿着西装去参加婚礼。 (Tā chuānzhe xīzhuāng qù cānjiā hūnlǐ): Anh ấy mặc vest đi dự đám cưới.

了 (le) & 过 (guo): Thông thường đặt sau V2 (cuối câu) để chốt lại toàn bộ chuỗi hành động đã hoàn thành.

Ví dụ: 

• 昨天我去书店买了几本书。 (Zuótiān wǒ qù shūdiàn mǎi le jǐ běn shū.): Hôm qua tôi đã đi hiệu sách mua vài quyển sách.

我没去过中国旅游过。 (Wǒ méiyǒu qù Zhōngguó lǚyóu guo.): Tôi chưa từng đi Trung Quốc du lịch bao giờ.